اگر قصد خرید شیر برقی دارید این 5 نکته رو برسی کنید!

خرید شیر برقی در نگاه اول ساده به نظر می‌رسد؛ کافی است سایز اتصال را بدانید و یک مدل مناسب سفارش دهید. اما در تجهیزات صنعتی، شباهت ظاهری دو شیر برقی به معنای یکسان بودن عملکرد آن ها نیست. ممکن است دو مدل اتصال یکسانی داشته باشند، اما از نظر فشار مجاز، نوع سیال، عملکرد داخلی و مشخصات بوبین کاملا متفاوت باشند.

انتخاب اشتباه می تواند باعث اختلال در خط تولید، نشتی، افت فشار یا توقف ناخواسته تجهیزات شود. حتی گاهی شیر خریداری شده از نظر ابعاد کاملا مناسب است، اما در شرایط واقعی سیستم به درستی عمل نمی کند. به همین دلیل، پیش از ثبت سفارش باید چند مشخصه فنی را بررسی کنید.

در این راهنما، پنج معیار مهم خرید شیر برقی را بررسی می کنیم تا بتوانید با اطلاعات دقیق تری سفارش دهید. این موارد به شما کمک می کنند مدل مناسب کاربرد خود را انتخاب کنید و احتمال خرید اشتباه را کاهش دهید.

۱. نوع سیال عبوری و جنس بدنه و آب بند را مشخص کنید

اولین سوال هنگام خرید شیر برقی این است که چه ماده ای قرار است از داخل آن عبور کند؟ پاسخ این سوال، روی انتخاب جنس بدنه و قطعات آب بندی تاثیر مستقیم دارد.

شیر برقی مورد استفاده برای آب، لزوما برای روغن، بخار یا مواد شیمیایی مناسب نیست. هر سیال می تواند با جنس بدنه، دیافراگم و واشرهای داخلی واکنش متفاوتی داشته باشد. بنابراین، انتخاب شیر فقط بر اساس عنوان عمومی محصول کافی نیست.

برای انتخاب جنس مناسب به چه مواردی توجه کنیم؟

در زمان بررسی مشخصات فنی، این اطلاعات را آماده داشته باشید:

• نوع سیال: آب، هوا، روغن، گاز، بخار یا ماده شیمیایی.
• جنس بدنه: مانند برنج، استیل یا مواد معرفی شده توسط سازنده.
• جنس آب بند: مانند NBR، EPDM یا FKM، متناسب با شرایط کاربرد.
• دمای سیال: حداقل و حداکثر دمای واقعی هنگام فعالیت سیستم.
• شرایط محیطی: رطوبت، خوردگی، آلودگی و دمای اطراف تجهیز.

برای مثال، ممکن است یک مدل شیر برقی برنجی برای کاربرد مشخصی مناسب باشد؛ اما این موضوع برای تمام سیالات و شرایط صنعتی صدق نمی کند. همچنین جنس دیافراگم باید با ماده عبوری و محدوده دمایی سازگاری داشته باشد.

اگر قصد خرید شیر برقی برای آب، هوا یا روغن دارید، ابتدا مشخصات سازنده را بررسی کنید. در صورت استفاده از مواد شیمیایی یا سیالات خاص، انتخاب جنس بدنه و آب بند باید با اطلاعات فنی معتبر انجام شود.

۲. فشار کاری واقعی سیستم را با محدوده مجاز شیر مقایسه کنید

یکی از اشتباهات رایج خریداران، توجه به فشار اسمی سیستم بدون بررسی محدوده کاری شیر است. فشار کاری مناسب باید با مشخصات همان مدل و شرایط نصب مطابقت داشته باشد.

برای بررسی این مشخصه، فقط دانستن حداکثر فشار کافی نیست. حداقل فشار مورد نیاز، حداکثر فشار مجاز و اختلاف فشار دو طرف شیر نیز اهمیت دارند. بعضی شیرها برای عملکرد صحیح به اختلاف فشار مشخصی نیاز دارند.

تفاوت فشار ورودی با اختلاف فشار چیست؟

فشار ورودی، فشاری است که سیال در سمت ورودی شیر ایجاد می کند. اختلاف فشار، تفاوت فشار بین ورودی و خروجی شیر را نشان می دهد. این دو مقدار در انتخاب برخی مدل های شیر برقی اهمیت متفاوتی دارند.

برای نمونه، بعضی شیرهای پایلوتی برای باز و بسته شدن به اختلاف فشار حداقلی نیاز دارند. اگر سیستم شما چنین فشاری ایجاد نکند، ممکن است شیر عملکرد مورد انتظار را نداشته باشد.

در مقابل، برخی مدل های مستقیم برای کار در شرایط فشار بسیار پایین طراحی شده اند. بنابراین، نباید صرفا با مشاهده فشار حداکثری درج شده روی محصول تصمیم بگیرید.

قبل از سفارش فشار را چگونه بررسی کنیم؟

ابتدا فشار معمول سیستم را هنگام فعالیت دستگاه اندازه گیری کنید. سپس فشار حداقل و حداکثر احتمالی را نیز از شرایط فرآیند مشخص کنید. در نهایت، این مقادیر را با جدول مشخصات فنی مدل مورد نظر مقایسه کنید.

اگر فشار سیستم نوسان دارد، شرایط لحظه راه اندازی و توقف تجهیزات را هم در نظر بگیرید. انتخاب شیر بر اساس یک عدد تقریبی، ممکن است در زمان بهره برداری مشکل ایجاد کند.

۳. نوع عملکرد شیر و وضعیت آن در زمان قطع برق را بشناسید

شیر برقی فقط یک قطعه برای قطع و وصل جریان نیست. نوع عملکرد داخلی آن مشخص می کند که با دریافت فرمان الکتریکی یا قطع برق، چه اتفاقی در مسیر سیال رخ می دهد.

یکی از مشخصه های مهم در این بخش، وضعیت شیر در حالت بدون برق است. این ویژگی باید با منطق کنترلی دستگاه و شرایط ایمنی فرآیند هماهنگ باشد.

شیر برقی نرمال بسته یا NC چه کاربردی دارد؟

در مدل نرمال بسته، مسیر عبور سیال در حالت بدون برق بسته است. با برق دار شدن بوبین، مکانیزم داخلی فعال می شود و مسیر عبور باز خواهد شد.

این مدل در کاربردهایی استفاده می شود که جریان باید در حالت عادی قطع باشد. برای مثال، در برخی مدارهای کنترل آب یا هوا، این وضعیت با نیاز سیستم هماهنگ است.

شیر برقی نرمال باز یا NO چه کاربردی دارد؟

در مدل نرمال باز، مسیر عبور سیال در حالت بدون برق باز باقی می ماند. با دریافت فرمان الکتریکی، شیر مسیر را می بندد.

این عملکرد برای سیستم هایی مناسب است که در شرایط عادی به عبور جریان نیاز دارند. البته انتخاب آن باید بر اساس منطق عملکرد و الزامات ایمنی دستگاه انجام شود.

تفاوت عملکرد مستقیم و پایلوتی را نادیده نگیرید

در شیر مستقیم، نیروی الکترومغناطیسی مستقیما روی باز و بسته شدن مسیر اصلی تاثیر می گذارد. اما در مدل پایلوتی، فشار سیال به عملکرد مکانیزم اصلی کمک می کند.

به همین دلیل، مدل پایلوتی ممکن است به حداقل اختلاف فشار مشخصی نیاز داشته باشد. اگر سیستم فشار کافی نداشته باشد، انتخاب این نوع شیر می تواند مشکل ساز شود.

هنگام سفارش، علاوه بر NC یا NO بودن، تعداد راه ها و وضعیت عملکرد داخلی را هم بررسی کنید. برای کاربردهای پنوماتیک، نوع مدار و تعداد مسیرهای مورد نیاز اهمیت ویژه ای دارند.

۴. ولتاژ و مشخصات بوبین را با سیستم برق هماهنگ کنید

بوبین بخش الکتریکی شیر برقی است و فرمان لازم برای حرکت مکانیزم داخلی را فراهم می کند. انتخاب بوبین نامتناسب می تواند باعث عمل نکردن شیر یا ایجاد مشکل الکتریکی شود.

یکی از موارد مهم، ولتاژ نامی بوبین است. این مقدار باید با خروجی منبع تغذیه، تابلو برق یا سیستم کنترل هماهنگ باشد.

هنگام خرید بوبین چه مشخصاتی را بررسی کنیم؟

• ولتاژ نامی: مانند ۱۲، ۲۴، ۱۱۰ یا ۲۲۰ ولت، مطابق مدل.
• نوع جریان: مشخص کنید بوبین با جریان متناوب AC کار می کند یا مستقیم DC.
• فرکانس: برای مدل های AC، فرکانس مجاز باید با شبکه برق هماهنگ باشد.
• توان مصرفی: مقدار وات یا ولت آمپر را از مشخصات سازنده بررسی کنید.
• درجه حفاظت: تناسب حفاظت بوبین با رطوبت، گردوغبار و محیط نصب را بسنجید.

برای مثال، یک بوبین ۲۴ ولت DC را نباید بدون بررسی مشخصات به منبع ۲۲۰ ولت AC متصل کنید. همچنین یکسان بودن ولتاژ، به تنهایی سازگاری کامل بوبین با شیر را تضمین نمی کند.

در زمان تعویض بوبین نیز باید مدل، ابعاد نصب، نوع اتصال و مشخصات الکتریکی بررسی شوند. استفاده از بوبین مشابه ظاهری، بدون تطبیق اطلاعات فنی، انتخاب مطمئنی نیست.

۵. سایز اتصال و ظرفیت عبور جریان را همزمان بررسی کنید

بسیاری از خریداران، سایز شیر برقی را فقط بر اساس قطر لوله انتخاب می کنند. این روش همیشه نتیجه درستی ندارد؛ زیرا اندازه اتصال به تنهایی ظرفیت عبور سیال را مشخص نمی کند.

شیر باید بتواند دبی مورد نیاز سیستم را با افت فشار قابل قبول عبور دهد. برای بررسی این موضوع، مشخصات مربوط به ظرفیت جریان مانند ضریب Cv یا Kv اهمیت پیدا می کنند.

چرا بزرگ تر بودن سایز همیشه بهتر نیست؟

انتخاب شیر کوچک تر از نیاز سیستم می تواند باعث محدودیت جریان و افت فشار شود. در چنین شرایطی، تجهیزات پایین دست ممکن است عملکرد مناسبی نداشته باشند.

از طرف دیگر، انتخاب شیر بزرگ تر نیز همیشه مزیت محسوب نمی شود. ظرفیت عبور جریان باید با نیاز واقعی فرآیند و طراحی داخلی شیر هماهنگ باشد.

بنابراین، پیش از انتخاب سایز، دبی مورد نیاز و شرایط فشار سیستم را مشخص کنید. سپس سایز اتصال، قطر روزنه و ظرفیت عبور جریان را در اطلاعات فنی محصول بررسی کنید.

رزوه و جهت نصب را فراموش نکنید

نوع رزوه اتصال باید با لوله، اتصالات و تجهیزات موجود سازگار باشد. برای مثال، تشخیص تفاوت استانداردهای رزوه می تواند از بروز مشکل هنگام نصب جلوگیری کند.

همچنین جهت ورود و خروج سیال باید مطابق علامت های درج شده روی بدنه رعایت شود. در برخی مدل ها، وضعیت نصب و جهت جریان در عملکرد صحیح شیر اهمیت دارد.